Ocena stosunków międzyregionalnych Unii Europejskiej

Analiza stosunków między Unią Europejską a regionalnymi i subre- gionalnymi organizacjami integracyjnymi pozwala dostrzec, scharakteryzować i ocenić interesujące zjawisko prawne, jakim są międzyregionalne umowy organizacji integracyjnych82. Unia Europejska zdołała zawrzeć traktaty niemal z wszystkimi liczącymi się organizacjami integracyjnymi, a z tymi, z którymi nie udało się to jej jeszcze przynajmniej rozpoczęła rokowania w tym celu. Nieliczne wyjątki w tym zakresie wynikają bądź ze szczególnej sytuacji politycznej i gospodarczej w regionie (przypadek Afryki jako całości, Azji kontynentalnej) bądź ze specyfiki organizacji integracyjnej (przypadek NAFTA, która to organizacja z zasady nie działa w stosunkach międzynarodowych jako taka).

Potęga gospodarcza Unii Europejskiej pozwoliła jej na narzucenie partnerskim organizacjom integracyjnym własnej polityki traktatowej. W rezultacie, podobnie jak w przypadku stosunków z państwami trzecimi, Unia Europejska doprowadziła do zróżnicowania intensywności więzów traktatowych z nimi w zależności od poziomu rozwoju i znaczenia stosunków wzajemnych, zdolności partnerskiej organizacji integracyjnej jako takiej do współdziałania i aktualnych priorytetów polityki unijnej. W ten sposób doszło też, z jednej strony, do standaryzacji ogólnej formy i treści umów niezależnie od regionu, z którym stosunki traktatowe zostały nawiązane, a z drugiej do ukształtowania się w toku rozwoju stosunków międzyregionalnych kolejnych generacji (kategorii) umów. Wskazać należy w tym kontekście:

– 82 Pomijam kazus umowy z ACg która w pewnym sensie również jest umową międzyregionalną. Zob. B. Flamand-Levy, op. cit., s. 79, stwierdza, że mnożenie się umów międzyregionalnych „traduit une évolution des relations internationales”.

– 1) umowy o współpracy,

– 2) ramowe umowy o współpracy,

– 3) umowy o partnerstwie handlowym i gospodarczym,

– 4) umowy o dialogu politycznym i współpracy,

– 5) umowy stowarzyszeniowe.

Ocena stosunków międzyregionalnych Unii Europejskiej cz. II

Niezależnie od istnienia generacji umów, traktaty międzyregionalne należy uważać za traktaty dwustronne. Unia Europejska (Wspólnota) nigdy nie przykładała zasadniczego znaczenia do tego, czy organizacja będąca jej partnerem traktatowym ma osobowość prawnomiędzynarodową, czy też nie. Jeżeli zatem ze względów fonnalnych lub innych nie mogła zawrzeć umowy z organizacją integracyjną jako podmiotem prawa międzynarodowego (ewentualnie także z jej państwami członkowskimi), decydowała się na to z grupą państw traktowanych łącznie ze względu na ich członkostwo w organizacji regionalnej (przypadki ASEAN-u, Rady Współpracy Państw Arabskich Zatoki Perskiej, SICA czy Grupy Andyjskiej)83. A zatem, mimo wielości podmiotów, z którymi Unia nawiązuje stosunki prawne, uważane były one za jedną stronę (co znajdowało najczęściej wyraz już w samym tytule traktatu). Warto także zauważyć, że ze strony europejskiej pierwsze umowy międzyregionalne (umowy o współpracy) zawierała sama EWG, co może być krytykowane z racji włączenia do ich treści współpracy w rozwoju. Ta zaś nie była objęta wspólną polityką handlową, o czym świadczy posiłkowanie się art. 235 TEWG (obecnie art. 308 TWE) jako podstawą aktu o związaniu się umową. Formalnym wyrazem zunifikowanego podejścia było jednak użycie przez Radę rozporządzenia jako aktu ostatecznego związania się umową. W późniejszym okresie (od lat 90., ramowe umowy o współpracy, umowy o dialogu politycznym i współpracy) Wspólnota nie występowała już samodzielnie, lecz razem z państwami członkowskimi, co zresztą było również następstwem poszerzania zakresu rzeczowego umowy poza sfery gospodarcze i handlowe. Także forma ostatecznego związania uległa zmianie – Wspólnota zawierała umowy na mocy decyzji Rady. Również w tym przypadku nie dochodzi jednak do rozszczepienia stron umowy, lecz Wspólnota razem z państwami członkowskimi jest uważana za jedną stronę umowy. Dwustronny charakter umów międzyregionalnych pociąga za sobą stosowanie zwyczajowych zasad prawa traktatów dotyczących takich umów. W efekcie niedopuszczalne są zastrzeżenia. Natomiast praktykowane było dołączanie do umowy deklaracji interpretacyjnych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>